Door Syan Schaap
De veiligheid op evenementen kent momenteel flinke uitdagingen en staat flink onder de aandacht. Voor veiligheidsverantwoordelijken betekent dit dat hun rol nog belangrijker is geworden. Hoe bereid je je voor op een vlekkeloos verloop en weet je bij nieuwe scenario’s zoals extreme hitte je hoofd koel te houden?
Ik houd mijzelf nu op de kop af twintig jaar met veiligheid op evenementen bezig. In die tijd hadden we het over de lessen van Dance Valley 2001 en kregen we te maken met de ingestorte werftrap bij de Muzikale Botenparade in Utrecht (2006), twee doden door hitte op de Vierdaagse van Nijmegen (2006), de brand door de wc-rollenactie in de Euroborg (2008) in Groningen en de Strandrellen in Hoek van Holland (2009). Heftige incidenten, die soms wat meer op zichzelf stonden en soms tot algemene inzichten leidden. Zo stelde het Nibra (nu het NIPV) na Dance Valley de eerste Leidraad Veiligheid Publieksevenementen op en leidden de Strandrellen tot een meer nationaal geregisseerde aanpak van evenementen binnen de inmiddels gevormde Nationale Politie.
Veiligheid op evenementen is dus van alle tijden en kent ook een bepaalde dynamiek. Waar evenementen vroeger bijvoorbeeld veel op inzet vanuit de overheid (politie) konden terugvallen, is nu de organisator zelf primair aan zet om een veilig evenement te waarborgen. Dit heeft ook iets te maken met de tijd waarin we leven en waarin die overheid de verantwoordelijkheid bij voorkeur legt bij degene die het risico veroorzaakt. Tegelijk hebben we te maken met een gedigitaliseerde maatschappij waarin informatie zich razendsnel verspreidt en gebeurtenissen een kettingreactie aan ontwikkelingen en maatregelen kunnen opleveren. Wat mij opvalt is dat de uitdagingen van nu veel vragen van degene die de veiligheid namens de vergunninghouder coördineert.
Ordeverstoringen
“Vroeger” waren veiligheidsvraagstukken op evenementen vaak gerelateerd aan de openbare orde. Denk aan de massale knokpartijen in de jaren zestig en zeventig in Assen tijdens de TT, of de brandstichtingen en decennia van rellen in Den Haag tijdens de jaarwisseling. Ook festivals hadden te maken met ordeverstoringen, zoals door Hell’s Angels bij een optreden van de Rolling Stones in 1976 in het Zuiderpark in Den Haag en confrontaties tussen voetbalsupporters op dancefestivals.
Dergelijke ordeverstoringen zijn er nu veel minder. Als ze er zijn, zien we ze relatief vaak op open evenementen. Recente voorbeelden zijn schaars, maar denk aan de bestormingen van Serious Request in Zwolle (2024) en het over de hekken klimmen bij Festival op de Ring in Amsterdam (2025). Echte klassieke verstoringen van groepen tegenover elkaar of tegenover de politie zien we nog wel tijdens de jaarwisseling en bijvoorbeeld bij de rellen na winst van het Marokkaanse elftal tijdens het WK Voetbal in de VS (2026), al was dat feitelijk geen evenement in ons land.
Op betaalde festivals zien we ordeverstoringen tegenwoordig bijna niet meer terug, of het moet in reactie zijn op gebeurtenissen. Denk dan aan situaties als extreem lang wachten zonder informatie, het niet op komen dagen van een artiest of de plotselinge annulering van een festival. Dan nog is het vaak beheersbaar voor de beveiliging en hoeft de politie niet in te grijpen, zo bleek ook toen Defqon.1 2026 na dag 1 werd geannuleerd. Mijn indruk is dat dit komt doordat veel grote festivals tegenwoordig professioneel zijn georganiseerd, goed in contact staan met hun publiek en een beleving bieden waarbij het bij bezoekers niet opkomt om de boel te gaan verstoren.
Uitdagingen voor de veiligheid veranderd
Voor degenen die de veiligheid coördineren voor en tijdens een festival of ander evenement zijn de uitdagingen veranderd. En ik durf wel te stellen dat die groter zijn dan 10 of 20 jaar geleden. Ik bespreek er drie: veiligheid op nieuwe/ eenmalige evenementen, omgaan met de gevolgen van hitte en crowd management van open evenementen.
Nieuwe evenementen: voorspellen en voorkomen van risico’s
Nieuwe of eenmalige evenementen gaan vaak niet in één keer vlekkeloos. Deze evenementen worden gepland op basis van ervaring met andere evenementen, soms door vaste teams en soms door een team in een gelegenheidssamenstelling. Als je de veiligheidsverantwoordelijke bent van zo’n evenement, ligt vooraf de uitdaging in het identificeren van voorzienbare problemen en incidenten. Jouw rol is bijvoorbeeld om de indeling van het terrein te beoordelen, gaat dit werken voor de bezoekers? Is het aantal toegangspoortjes toereikend? Is er genoeg capaciteit bij de stages of langs de route van het sportevenement of de parade? Wat is het verwachte in- en uitstroompatroon en kunnen we dat aan? Hoe gaan mensen zich gedragen rondom het evenement in Zone Ex? Maar je wilt ook weten of het team dat op de dag gaat samenwerken weet wat ze moeten doen bij voorzienbare situaties. Wat als het ergens te druk wordt bijvoorbeeld?
Zolang je je concert, stadsfeest, sportevenement of festival goed hebt georganiseerd en mensen een prettige beleving biedt zullen zij niet zo gauw de boel verstoren. Vooral bij nieuwe of eenmalige evenementen lijkt dit nog wel af en toe mis te gaan, getuige de voorbeelden. Tijdens het evenement zul je in dat soort gevallen heel snel moeten schakelen om de oorzaak weg te nemen, aanwezigen goed te kunnen informeren over de situatie of met beveiliging en andere medewerkers op te treden tegen een verstoring. Social media zullen jouw incident al snel bij iedereen bekendmaken. De reputatie van het evenement staat vervolgens op het spel en lopen een aantal zaken niet volgens plan, dan heb je waarschijnlijk ook een pittig gesprek met de gemeente.
Hitte als nieuwe uitdaging
Deze tijd kent ook andere, nieuwe risico’s. Hitte bijvoorbeeld. Daar ligt bij de meeste evenementen nog geen protocol voor klaar, al is het maar omdat Code Rood voor hitte in juni 2026 nog nooit eerder in ons land was afgegeven. Deze zomer wordt heel duidelijk hoeveel impact hitte kan hebben op evenementen en wat dit betekent voor de veiligheidsverantwoordelijken. Festivals en andere evenementen kregen voor het eerst te maken met een hittekracht-index die al op 10 scoorde op de woensdag voor een druk evenementenweekend. Op donderdag bleek dat voor vrijdag code Rood voor de meeste provincies zou worden afgegeven vanwege hitte en vervolgens werd op tal van plaatsen in ons land de afweging gemaakt of evenementen nog door konden gaan. Vele werden gecanceld op last van de burgemeester. Voor de veiligheidsverantwoordelijken van deze evenementen betekende dit een enorme uitdaging onder hoge tijdsdruk! Het begint bij het bepalen wat je nog kan om het evenement ondanks de hitte wel door te laten gaan. Zo werden er extra schaduwplekken gebouwd, werd gratis drinkwater aangeboden, werd in sommige gevallen geen alcohol meer geschonken en kregen de mosh pits extra water en sponzen uitgereikt. Een mooi overzichtsartikel is te vinden op Festivalinfo. Diverse evenementen moesten stoppen, ook door noodweer. De show stop-procedures moesten dus ook op een aantal plaatsen uit de kast worden gehaald!
Voor de veiligheidsverantwoordelijke van een zomerevenement is hitte zeker vanaf nu een voorzienbaar risico waar beheers- en responsmaatregelen voor kunnen en moeten worden voorbereid. Planvorming zal dus op bepaalde WBGT-waardes moeten worden afgestemd, zoals men in de hardloopwereld al gewend is. Kritische grenzen zullen moeten worden bepaald, zoals deze ook gelden voor windbelasting van een tent. En als je dan toch te maken krijgt met een show stop vanwege de hitte, zal je ook je organisatie moeten hebben voorbereid op de uitvoering daarvan.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Crowd management bij open evenementen
Ben je de veiligheidsverantwoordelijke van een open evenement? Gefeliciteerd, je hebt dan namelijk de categorie te pakken die nog steeds in de lift zit wat betreft bezoekersaantallen. Publieksmetingen bij diverse Koningsdagen laten bijvoorbeeld jaar op jaar een groei zien in aantallen treinreizigers en bezoeken van de binnenstad. Ook bij veel carnavalsevenementen en andere stadsfeesten is er een stijgende trend. Dat betekent dat locaties op enig moment aan de grenzen van hun capaciteiten komen en management nodig is op tijdig afsluiten, verwijzen en spreiden van drukte. Zeker geen simpele opgave! Het houdt in dat je in de voorbereidingen moet beoordelen hoe de programmering op verschillende plekken in de stad in de praktijk bepaalde publieksbewegingen gaat opleveren en waar dit kan gaan knellen. Een onverwacht populaire artiest kan tijdens de uitvoering de hele veiligheidsorganisatie op de proef stellen en door het openbare karakter van het evenement zal je dan al snel goed moeten samenwerken met gemeentelijke handhaving en politie. Tenslotte kan je op een open evenement ook te maken krijgen met groepen jongeren die naar het evenement komen om rotzooi te trappen. Vaak gebeurt dit niet bij een optreden maar in het gebied eromheen (Zone Ex), waardoor het lastig te signaleren en voorkomen is. Tel daarbij op dat de politie-inzet bij evenementen al jaren een dalende trend kent. Bij elkaar een flinke portie uitdagingen die potentieel ook ieder jaar toenemen.
Van jou wordt veel verwacht
Of je nu een beginnende veiligheidscoördinator, plannenschrijver of Safety Manager bent of dit werk wellicht al jaren doet: we hebben allemaal te maken met deze trends en ontwikkelingen. Deze maken het werk steeds uitdagender. Wat betreft het organiseren van een goed verloop van instroom, circulatie en uitstroom wordt heden ten dage een onderbouwd crowd management-plan van je verwacht. Inhuurpartijen zoals beveiliging, productie en leveranciers van LED-schermen hebben jouw aanwijzingen nodig om optimaal op bezoekersstromen in te spelen. Wat betreft voorzienbare scenario’s als hitte en overcrowding word je geacht een maatregelenmatrix klaar te hebben staan die afgestemd kan worden op de situatie. En je wordt geacht jezelf en jouw organisatie te hebben voorbereid op acute situaties zoals een show stop vanwege een storm.
Dit alles heeft zijn weerslag op jouw werk. Je bent een belangrijke schakel in de organisatie van het evenement en jouw rol wordt steeds belangrijker. Breng dit goed over aan jouw leidinggevenden en/of opdrachtgevers. Organiseer interne doorleefsessies of dring hier bij de gemeente op aan. Stel kritische vragen in jouw team over taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Welk mandaat heb je zelf bijvoorbeeld om het event stil te leggen? Sluit aan bij briefings of geef deze zelf aan je veiligheidsteam. Maak vooraf goed contact met de mensen van OOV van de gemeente en betrokken commandanten bij de politie en de veiligheidsregio, zodat er een basis ligt van kennis en vertrouwen.
Zorg dat je vakbekwaam bent en blijft
Blijf ook jezelf ontwikkelen als professional en volg trainingen en cursussen. ESI biedt de beginnende veiligheidsverantwoordelijke een stevige basis met de cursus Coördinator Veiligheid en Vergunningen. Voor degenen die deze basis hebben zijn er verdiepende cursussen over onder andere Bepalen inzet beveiliging, Risicovol weer op evenementen en Crowd Safety. De risico’s bij evenementen ontwikkelen zich en dat levert flinke uitdagingen op. Blijf jezelf daarom ontwikkelen en zorg dat je vakbekwaam bent!