Naar een hitteplan voor evenementen

Door Demi Hanemaaijer en Syan Schaap

Code rood, hittekracht 10, afgelasting van evenementen. Nederland wordt deze zomer overvallen door de grote impact van de hitte op de samenleving en op evenementen in het bijzonder. Hoe gevaarlijk is de hitte, wat betekenen deze weercodes en hoe duidelijk zijn de adviezen die daaraan zijn gekoppeld voor ons allen? Organisatoren van evenementen doen er goed aan om een hitteplan op te stellen waarin zij voordenken over het stimuleren van zelfredzaamheid en de maatregelen die zij nemen als een bepaald niveau van hittekracht wordt bereikt.

De zomer van 2026 in Nederland is nu al bijzonder heet en een van de droogste in de meetgeschiedenis. Precies 50 jaar geleden kende Nederland in 1976 de droogste zomer ooit, met een neerslagtekort van 361mm. Net als toen sneuvelen nu temperatuurrecords en loopt het neerslagtekort op door de aanhoudende hitte, stralend zonnige dagen en het uitblijven van (langdurige) regenbuien. Met nog wat hete dagen deze week, en nog ruim 2 weken te gaan tot de meteorologische zomer eindigt, lijken deze extremen nog niet het einde.

Nog voor de schoolvakanties van 2026 startten braken er al verschillende weerrecords. In de laatste week van juni beleefden we in ons kikkerlandje met gematigd zeeklimaat de warmste junidagen ooit.  Volgens het Köppensysteem heeft Nederland een gematigd zee- of maritiem klimaat met relatief milde winters en zomers, en neerslag gedurende het hele jaar. Dit jaar geldt dit zeker niet. Klimaatverandering lijkt ook op langere termijn vaker periodes van extreme hitte met zich mee te gaan brengen.

Code rood voor hitte: wat betekent dat?

Tijdens het laatste weekend van juni vonden er in Nederland veel evenementen plaats, de festivalzomer was immers al in volle vaart. Vanaf woensdag 24 juni gold al code Oranje vanwege de hitte in alle provincies. Het Weer Impact Team (WIT) werd vervolgens betrokken door het RIVM. Vanwege de maatschappelijke impact van de hitte kan het WIT dan adviseren om over te gaan tot Code Rood en dat gebeurde ook: vanaf vrijdag 27 juni werd het code Rood in de meeste provincies. In de onderstaande tabel staan de handelingsperspectieven die volgens het Nationaal Hitteplan horen bij code Oranje en code Rood.

Figuur 1 Adviezen bij hitte volgens het Nationaal Hitteplan (Bron: RIVM)

Gevolgen voor evenementen

De door het KNMI afgegeven code Rood voor hitte, de eerste ooit in Nederland, had veel gevolgen voor evenementen in de afgegeven periode. Wat deze code Rood precies voor evenementen moest betekenen was op dat moment niet direct duidelijk. Zo kon het algemene advies om alleen activiteiten te ondernemen als er genoeg verkoeling, water en pauzes zijn, niet eenvoudig snel voor alle evenementen worden beoordeeld. Voor organisatoren van evenementen was deze hitte gerelateerde code Rood een primeur: het scenario was nog niet uitgewerkt in de veiligheids- en gezondheidsplannen. Maar dat was het ook voor de weerdiensten, zorgprofessionals en de lokale en regionale overheden. Hen werd gevraagd advies te geven of beslissingen te nemen over mogelijke maatregelen om evenementen verantwoord door te laten gaan. Hun dilemma was of dit nog redelijkerwijs kon of dat zij moesten adviseren dat dit niet verantwoord was en doorgang van evenementen onder deze omstandigheden onverantwoord was.

Na het afgeven van code Rood ontstond verwarring over welke handelingsperspectieven daarbij gecommuniceerd moesten worden. Eerst vermeldde het RIVM ‘ga alleen naar buiten als dat echt nodig is’. Echter kan naar buiten gaan verstandiger zijn wanneer de binnentemperatuur hoger oploopt dan de buitentemperatuur. Het RIVM moest terugkomen op dit advies en paste dit aan naar: ‘zoek verkoeling’. Voor evenementen bood deze boodschap geen helderheid over wat het best was om te doen.

Evenementen en hitte: keuzes maken

Tijdens de laatste week van juni werden veel evenementen georganiseerd: Onder andere Defqon.1, Jera On Air en Parkzicht Outdoor. Niet alle evenementen namen dezelfde maatregelen tegen de hitte en niet alle evenementen werden afgelast. Op zich is dat niet gek want de vraag of het deelnemen aan een evenement grote risico’s oplevert voor bezoekers hangt onder meer af van de WBGT op de locatie, de aanwezigheid van beschutting en schaduwplekken op het terrein, de vraag of het in tenten is of in de open lucht, de intensiteit van de inspanningen op het evenement en de mate waarin de evenementzorgorganisatie extra zorgcontacten in deze hitte aan kan.  Verschillende evenementen kortten hun programma in, verkochten geen alcohol meer, creëerden extra schaduwplekken en stelden gratis water ter beschikking. Veiligheidsregio’s (GHOR) werd gevraagd een advies te geven over deze maatregelen. Hierbij speelde ook mee dat voorzienbaar was dat code Rood ook in algemene zin al zou leiden tot extra druk op de zorgcapaciteit in de regio en extra zorgcontacten door evenementen hebben dan nog meer impact. Het is niet verwonderlijk dat mede door gebrek aan duidelijke kaders, verschillende regio’s ieder een eigen interpretatie maakten van de situatie en daarmee ook tot verschillende adviezen kwamen richting bevoegd gezag. Uiteraard waren de omstandigheden per regio ook verschillend (denk aan hittekracht, druk op de zorgcapaciteit).

Bewustzijn rondom hitte en bezoekersgedrag

Uiteraard zijn de meeste bezoekers van evenementen zelf ook in staat om een afweging te maken over hun risico’s als zij met code Oranje of Rood naar buiten gaan. Voor burgers kent het KNMI sinds kort ook de Hittekracht-index. Deze index moet de Nederlandse bevolking de zwaarte van de hitte ernst en risico’s van de warmte helpen inzien, dit kan bijdragen aan de bewustwording over de gezondheidsrisico’s van extreme warmte. En warempel bleek het op vrijdag 26 juni hittekracht niveau 10 te worden, de hoogste in de schaal. De hittekrachtindex is inmiddels te vinden in een app en via de website hittekracht.net kan ook worden opgezocht wat de vooruitzichten zijn en wat de hittekracht is op andere plekken in ons land (handig als je bijvoorbeeld naar een evenement gaat!).

Voor hittekracht gelden er ook handelingsperspectieven.  In onderstaande tabel zijn deze opgenomen voor hittekracht 8, 9 en 10.

Figuur 2 Adviezen aan burgers bij hittekracht 8, 9 en 10 (Bron: hitterkracht.net, geraadpleegd op 13-8-2026)

Voor de gewone burger kan het vrij lastig zijn om a) kennis te nemen van deze algemene adviezen en b) te beoordelen wat dit precies betekent voor het maken van keuzes. Bij hittekracht 8 kan al worden gelezen dat een onbeschut evenement bezoeken niet verstandig is. Bij hittekracht 9 staat “blijf uit de zon” en bij 10 is het advies om directe blootstelling aan zonlicht te vermijden. Je zou kunnen stellen dat hier drie keer hetzelfde staat. Wat maakt niveau 10 dan echt gevaarlijker dan 8 of 9? Voor lichamelijke inspanning geldt hetzelfde: het advies is stel inspanning uit (8), stop met inspanningen (9) of vermijd inspanning (10). De schaal lijkt zodanig gedifferentieerd dat de verschillen per niveau vrij minimaal overkomen, al zit het verschil wel degelijk in de ernst van de situatie.

Uiteraard zijn mensen zelf ook niet gek en mede door de grote aandacht in de media voor de hitte gaan zij zelf ook nadenken over wat verstandig is. Bezoekers die al een kwetsbare gezondheid hebben zullen al snel geneigd zijn niet naar een evenement bij hittekracht 9 of 10 te gaan. In een groep waarin flink alcohol wordt geconsumeerd zal onder deze omstandigheden al snel binnen de groep onderling worden gewaarschuwd voor uitdroging. Mensen zoeken uit zichzelf schaduwplekken op omdat het niet prettig is om bij hoge temperatuur lang in de zon te staan. Deze zelfredzaamheid onder bezoekers zal een positief effect hebben op hun welzijn en kan de toeloop naar de evenementenzorg flink dempen. Hoe groot dit effect is weten we nog niet maar verschillende festivals die onder code Rood wel door zijn gegaan laten weten dat zij zonder veel moeite de vrijdag en zaterdag zijn doorgekomen. Een mooi voorbeeld is het Limburgse festival Jera On Air.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Maatregelen bij hitte: ondersteuning van de zelfredzaamheid

Veel organisatoren van evenementen hadden al voor het afkondigen van de code Oranje en code Rood maatregelen genomen om hun bezoekers te beschermen. Zo communiceren organisatoren bij warm weer vaak al via meerdere kanalen naar bezoekers welke maatregelen zij zelf kunnen nemen. Een greep uit veel geziene instructies:

‘Drink voldoende water, smeer je in met zonnebrand, let op kinderen / ouderen / huisdieren, zoek regelmatig de schaduw/verkoeling op, let op met alcohol en andere middelen, plan rustpauzes in’.

Dit zijn maatregelen waarbij de organisator het gedrag van het publiek probeert te sturen en een beroep doet op de zelfredzaamheid van het publiek. Een organisator kan deze bewuste keuzes ondersteunen en aantrekkelijker maken door het voorzien van voldoende (extra) drinkwaterpunten, het bieden van voldoende schaduw en rustplekken, het aanbieden van insmeerpunten en het ventileren van binnenruimtes. De keuze om deze maatregelen ook op te volgen blijft echter bij het publiek liggen. Daarbij kan je twee vragen stellen:

• In hoeverre mag de organisator uitgaan van het verstandige gedrag van de bezoeker tijdens hitte op een evenement, wanneer er voldoende verkoelende maatregelen beschikbaar gesteld worden? Dit zal moeten worden gemonitord, met een schuin oog naar de aantallen zorgcontacten.
• In hoeverre kan de bezoeker ervan uitgaan dat een evenement veilig is om te bezoeken bij hitte, wanneer het van de gemeente mag doorgaan en de bezoeker zich aan de adviezen van de organisator houdt? Organisatoren kunnen immers geen rekening houden met persoonlijke omstandigheden van mensen en gemeenten hebben niet de mogelijkheid om op korte termijn ieder evenement nog te checken.

Hoe bereid je je als evenement voor op hitte? Maak een hitteplan!

Om tijdig in te kunnen schatten of maatregelen bij hitte wenselijk of nodig zijn tijdens een evenement en hierover goede afspraken te maken met de gemeente, is het van belang om de risico’s van (extreme) hitte in kaart te brengen in de risicoanalyse en deze te vertalen naar een concreet plan met uitvoerbare maatregelen.

Hoe risicovol de hitte is voor een bepaald evenement hangt grotendeels af van het publieksprofiel, activiteitenprofiel en ruimtelijk profiel van het evenement:

• Publieksprofiel: denk aan de leeftijd in relatie tot het vermogen om risico’s te overzien, de mate van alcohol- of drugsconsumptie, de aanwezigheid van bezoekers met een kwetsbare gezondheid, maar ook de sociale verbondenheid binnen het publiek;
• Activiteitenprofiel: is er sprake van zware lichamelijke inspanningen, is het evenement meerdaags waardoor vermoeidheid gaat meespelen, zijn er activiteiten waarbij lange blootstelling aan direct zonlicht gevaar oplevert, is de organisatie voorbereid op extra zorgcontacten, zijn er al maatregelen voorbereid om water te verstrekken, beschutting te bieden of te koelen;
• Ruimtelijk profiel: is het in de natuur of in de bebouwde omgeving, is er beschutting van bomen of bebouwing, hoe sterk is de blootstelling aan direct zonlicht, is er open water in de buurt, kunnen bezoekers eenvoudig in de buurt verkoeling zoeken.

Door in de risicoanalyse van je evenement tijdig de risico’s van (extreme) hitte voor het publiek, de activiteiten en de locatie van je evenement in kaart te brengen, kun je op voorhand handelingskaders, te nemen extra maatregelen en beslismomenten in een hitteplan vastleggen. Ook biedt dat ruimte om afspraken te maken over de weerbewaking, scenario-uitwerkingen bij te werken en de juiste maatregelen productioneel voor te bereiden en klaar te zetten.

In een recente blog bespreekt weerbureau Infoplaza in algemene zin welke keuzes organisaties kunnen maken bij het verantwoord laten doorgaan of afgelasten van hun evenement. Organisatoren die al een hitteplan hebben opgesteld worden uitgenodigd hun goede voorbeelden te delen met ESI, zodat anderen hiervan kunnen leren.

ESI behandelt in haar cursus Risicovol weer vanaf dit najaar ook het scenario extreme hitte, waardoor deelnemers tijdens de cursus leren de verschillende weercodes voor hitte te vertalen naar risico’s en maatregelen voor hun eigen evenement.