Koud publiek, warm publiek, kookpunt: De meerwaarde van een crowd-observer op locatie

Door Demi Hanemaaijer 

Een groot, vrij toegankelijk stadsevenement: het openbaar vervoer blijft maar nieuwe mensen binnenbrengen, terwijl de gebieden voor de podia en bij de kroegen ramvol lijken te staan op camerabeelden. Maar er is ook veel beweging tussen pleinen en populaire straten. De fysieke ‘knijpmaatregelen’ en voorbereide communicatiestrategie staan klaar om de instroom naar drukke locaties te beïnvloeden of zelfs af te sluiten, maar is het al nodig om deze in te zetten? Hoe is de sfeer op de verschillende locaties? Is het nog ‘gezellig druk’, of beginnen bezoekers zich te ergeren aan het schouderbotsen en opzij moeten stappen voor anderen? Komt het publiek nog goed van A naar B, of kost dit (te) veel moeite en tijd? En, kunnen we er nog bijkomen als er hulp of ingrijpen nodig is? 

De sfeer tijdens een evenement, de ‘temperatuur’ van het publiek, is niet af te lezen op camera. De crowd moet “warm” zijn voor de perfecte balans van gezelligheid, vermaak en beleving. Bereikt de drukte en daarmee de sfeer echter het kookpunt, dan gaan er direct allerlei risico’s spelen. Geduw, korte lontjes en escalaties volgen elkaar op hoger tempo op. Zeker wanneer het publiek zich ook goed heeft ‘opgewarmd’ met bier, wijn en andere alcoholische versnaperingen. 

Invloed van maatregelen 

Het tegenhouden van publiek dat zich in deze staat wil verplaatsen binnen een ‘open’ evenemententerrein, zoals een binnenstad, levert vaak een sfeeromslag op, zeker als het niet goed georganiseerd en gecommuniceerd is. Veel bezoekers zien het belang van de maatregelen, maar er is ook onbegrip. Men gaat andere wegen naar de beoogde bestemming zoeken, of met de personen die de maatregelen in stand houden in discussie. Ook de horeca binnen de gebieden heeft vaak andere gedachten, vooral gebaseerd op een commercieel belang. Het inzetten van zo’n maatregel kan daarom minder wenselijk zijn. Het behouden van een open karakter is immers vaak een van de hoofddoelen van open stadsevenementen, naast het waarborgen van de veiligheid van bezoekers en hun vermaak. Hoe bepaal je vanuit het veiligheidsteam op een externe locatie het kantelpunt waarop de drukte vraagt om ingrijpen? De afwegingen die gemaakt moeten worden tussen sfeer en veiligheid kennen immers ook andere belangen. 

Voelen, ruiken, proeven 

Een crowd-observer in het publiek kan de sfeer van het evenement per locatie in kaart brengen. Door zich in de massa rond te bewegen, de drukte aan te voelen en te horen of men zich stoort aan de drukte kan een goed beeld geschetst worden van de publiekservaring en -temperatuur. Ook kan een crowd-observer ervaren hoe lang het duurt om van A naar B te bewegen, wachtrijtijden bij barren of muntenverkooppunten opvragen of meten, in- en uitstroombewegingen kortdurend observeren en onder de bezoekers opvangen wat de meest geliefde plekken zijn om het evenement door te brengen. Ook de capaciteit van de (fiets)parkeerplaatsen en toiletvoorzieningen in verhouding tot het publiek kunnen meegenomen worden door een of meerdere observator(en) tijdens het evenement. Deze observaties worden vaak toevertrouwd aan beveiligingspersoneel, maar zij hebben naast crowd management ook andere verantwoordelijkheden tijdens het evenement. De praktijk leert dat het risico dat zij niet toekomen aan deze taak groot is. 

Beveiligers en crowd management 

De taken van het beveiligingspersoneel tijdens een evenement omvatten onder andere het toezien op drukte en crowd management. Beveiligers worden hier ook op getraind. Naast deze taak heeft een beveiliger zich ook bezig te houden met het toezien op de openbare orde, verdachte personen, (excessief) dronkenschap en het toezien op het naleven van de huisregels van het evenement. Ook vragen taken als ontruiming en eerste brandbestrijding in acute situaties om de volledige focus op één handeling. Met puur het oog op het observeren van de crowd kan de crowd-observer zich dynamisch door de stad bewegen en op de juiste momenten op aandachtslocaties aanwezig zijn, zonder daarin beperkt te worden door andere taken of opdrachten.