Door Rick Mensen
Hardloopevenementen zijn de afgelopen jaren enorm in populariteit toegenomen. Van lokale 5-kilometerlopen tot internationale marathons: steeds meer mensen trekken hun hardloopschoenen aan om deel te nemen aan sportieve uitdagingen. De maatschappelijke impact van loopevenementen is enorm maar ook de economische spin-off loopt tot in de miljoenen. Hardloopevenementen dragen bij aan een gezonde levensstijl en gemeenschapsgevoel. Met name het gezondheidsaspect levert mogelijk een belangrijke bijdrage in preventieve zorg welke de druk op de zorg op den duur enigszins doet verlichten. Van groot belang dus, die groei bij hardloopevenementen, zou je denken. Maar groei brengt ook risico’s mee.
De groei van hardloopevenementen
In de afgelopen decennia is sprake van een landelijke trend waarin loopevenementen in populariteit zijn toegenomen (Mulier Instituut, 2020). In het recente verleden is wel vaker een “loopgolf” geconstateerd, maar zo populair als deze sport nu is was het nog nooit. Door de coronajaren, waarin hardlopen voor velen een laagdrempelig alternatief bleek om in beweging te komen, heeft hardlopen nog eens een boost gekregen. Uit het Nationale Hardloop Onderzoek, uitgevoerd door Multiscope, blijkt dat 94 procent van alle hardlopers minstens een keer per jaar aan een evenement meedoet. De groei in populariteit van deelname aan hardloopevenementen resulteert ook in een groei van aantallen toeschouwers aan evenementen. Geweldig nieuws voor de organisatoren van deze evenementen, zou je denken. Maar die groei levert ook stevige uitdagingen op. Zeker bij kleinere loopevenementen die onvoldoende zijn ingericht op het ontvangen van zoveel deelnemers. Veel organisatoren kiezen ervoor om het aantal deelnemers te limiteren. Deels omdat er simpelweg niet meer medailles te vergeven zijn, maar vooral in verband met de beheersbaarheid van deze grote groepen mensen die samenkomen.
Wat zien we in praktijk?
Het afgelopen jaar hebben wij een aantal organisaties bijgestaan met de organisatie van een aantal van de grootste hardloopevenementen van Nederland waaronder de NN Rotterdam Marathon, de NN Dam tot Damloop, de Bredase Singelloop, de ASML Marathon Eindhoven en de TCS Amsterdam Marathon. Een belangrijke gemene deler bij deze evenementen is de groei in aantal deelnemers en/of de verkoop van deelnamebewijzen, welke in recordtijd verhandeld worden.
Nieuwe uitdagingen
De groei brengt nieuwe uitdagingen met zich mee zeker waar het gaat om in het in goede banen leiden van grote hoeveelheden deelnemers en toeschouwers. Groei betekent in veel gevallen een grotere uitdaging op gebied van mobiliteit. Want deze bezoekers moeten er kunnen komen en weer weg kunnen. Het betekent uitdagingen op gebied van crowd management: meer bezoekers komen samen op plekken in de openbare ruimte die niet direct ingericht zijn op het ontvangen van zoveel bezoekers en tot slot zijn er uitdagingen op gebied van gezondheidsrisico’s. Niet alleen omdat er statistisch bij meer bezoekers een grotere kans is op een zorgvraag. Het hangt deels ook samen met het publieksprofiel van deze nieuwe groep hardlopers. Het betreft een relatief jonge groep van 20 – 30 jaar oud die hardlopen om sociale, gezondheids- en lifestyleredenen. De rol van social media, hardloop-influencers en platformen waar prestaties gedeeld worden spelen hierbij een grote rol. Niet alle nieuwe lopers zijn even goed voorbereid of “fit”: sommige hebben weinig loopervaring, en er is een mix van prestatiegerichte én recreatieve deelnemers. Daar kan onervarenheid spelen. Er is een groeiend risico op hitte gerelateerde incidenten bij hardloopevenementen, vooral als mensen niet goed op temperatuur of hydratatie voorbereidt zijn. Loopevenementen vinden veelal plaats in het voor- en najaar. De temperaturen in deze perioden zijn grillig, de weersomstandigheden kunnen opeens anders zijn terwijl het de weken ervoor een stuk koeler was. Er is dan sprake van onvoldoende acclimatisatie van het lichaam. Op bovenstaande punten ligt een belangrijke rol voor de organisator om deelnemers te wijzen op een goede voorbereiding, te sturen op gewenst gedrag, te sturen op vervoersmodaliteiten en looproutes en het vroegtijdig herkennen van gezondheidsrisico’s. Nu is het over het algemeen goed geregeld bij deze grotere loopevenementen. Risico’s worden herkend en maatregelen worden genomen deze risico’s beheersbaar te maken. Zo worden professionele evenementenzorgorganisaties ingezet afgestemd op de zorgvraag, worden mobiliteits- en crowd management-plannen continue aangepast op basis van het verwacht aantal bezoekers en hun gedragingen.
De tekst gaat verder onder de afbeelding.
Vrijwilligersorganisaties
Niet alle organisaties van kleine of middelgrote hardloopevenementen hebben dit zo goed voor elkaar als de grote eerdergenoemde evenementen. Het betreft grotendeels vrijwilligersorganisaties met beperkte inzet van mensen en middelen die weliswaar prachtige evenementen neerzetten en daarmee van groot belang zijn voor de loopsport en een gezonde samenleving. Maar juist deze groep organisatoren kent de grootste uitdagingen bij deze surrealistische groei van aantal deelnemers. Opeens willen er twee keer zoveel mensen meedoen. En met de groei van het aantal deelnemers neemt het aantal toeschouwers gelieerd aan deze deelnemers ook toe. Deze organisatoren worden plots geconfronteerd met uitdagingen die wellicht reëel voorzienbaar zijn maar niet altijd vroegtijdig worden herkend.
Impact op de omgeving
Loopevenementen met een parcours in de openbare ruimte hebben veel impact op de omgeving en bestaande infrastructuur. Meer bezoekers moeten gebruik maken van de wegen die nog wel open zijn om bij het evenement te komen wat kan leiden tot verkeershinder en overlast. Daar komt bij dat deze bezoekers ook een weg moeten vinden langs deze afsluitingen om de start- of finishlocatie te kunnen komen. Dikwijls wordt de finish gepositioneerd in een historische binnenstad die deze extra bezoekers zonder voldoende crowd management-maatregelen maar moeizaam kan verwerken. Daarnaast worden deze organisatoren geconfronteerd met adviezen van de GHOR om net als bij de grotere evenementen hulpverleners in te zetten conform het in de Veldnorm Evenementenzorg beschreven niveau specialistische spoedzorg. Of wordt hen gevraagd met een beslismodel te werken (de-escalatieladder) met als doel de reguliere zorg te ontlasten. Dat zijn in veel gevallen nieuwe zaken voor kleinere of middelgrote organisaties, wat voor hen zal voelen als toenemende regeldruk. Daar komt bij dat als bij een andere loopevenementen iets misgaat en dit de media haalt bij volgende evenementen doorgaans scherper geadviseerd wordt.
Verantwoord groeien
Het delen van kennis over veiligheid en de aanpak op gezondheidsrisico’s bij hardloopevenementen tussen organisatoren, gemeenten en adviseurs helpt om veilige hardloopevenementen te organiseren maar ook om overregulering te voorkomen en daarmee hardloopevenementen te behouden. Ze dragen bij aan gezondheidsbevordering en sociale binding en hebben daarmee een belangrijke functie in de maatschappij. Groei kan, mits dit goed wordt doordacht en gepland. Een gedegen risicoanalyse helpt om reëel voorzienbare problemen vroegtijdig in kaart te brengen en biedt een basis voor een verantwoorde groei.