Door Syan Schaap
Steeds vaker valt de term crowd management, maar wat bedoelen we daar nu eigenlijk mee? Omdat de term op verschillende manieren wordt gebruikt kan al snel verwarring ontstaat over uitgangspunten en verwachtingen.
De planning en organisatie van het veilig verzamelen en verplaatsen van groepen mensen. Zo ongeveer luidt de definitie van crowd management. Klinkt logisch en simpel, maar toch blijkt in de praktijk lang niet altijd zo duidelijk wat professionals bedoelen als ze het hebben over crowd management. Drie veel voorkomende misverstanden.
1. Crowd management vanuit event- of politieperspectief
In de evenementenindustrie is crowd management een bekende term. Het is het werk van productiebedrijven, beveiligingsbedrijven, signage-leveranciers en andere event professionals, en heeft als doel om onveilige situaties te voorkomen en de bezoeker een optimale ervaring te bieden. Crowd management richt zich daarmee dus onder meer op het spreiden van de in- en uitstroom van bezoekers, het voorkomen van lange wachtrijen en het voorkomen van te hoge publieksdichtheid in de crowd bij een podium of op een plein tijdens het evenement.
Vanuit politieperspectief heeft crowd management een andere connotatie. In de politieliteratuur wordt primair gesproken over het omgaan met crowds die in potentie een bedreiging vormen voor de openbare orde (en dat is logisch want dat sluit aan op het werk dat de politie doet). Hierbij kan worden gedacht aan een menigte die protesteert tegen de regering, een groep die zich verzamelt om ‘verhaal te halen’ na een ruzie of een groep die doelbewust plunderend of vernielend door een stad trekt. Het beheersen van de openbare veiligheid in dit kader wordt door de politie ook aangeduid met de term ‘crowd management’. Waar de organisator van het evenement dus als uitgangspunt de ‘klant’ heeft die hij een plezierige dag wil bieden en dit ondersteunt met voldoende ruimte, goede informatievoorziening en ‘service with a smile’, gaat de politiedefinitie uit van een ‘unruly crowd’ die mogelijk in bedwang moet worden gehouden en waar wellicht ook geweld bij nodig is. De term crowd control is dan ook een politieterm. Vanuit de politieliteratuur wordt aangegeven dat wanneer regulier crowd management niet meer werkt, crowd control de volgende stap is en dit kan nog worden opgevolgd door riot control, een fase waarin echt geweldsmiddelen moeten worden ingezet om het gedrag van de ‘unruly crowd’ te beheersen. Je perpectief op de crowd kan zodoende behoorlijke invloed hebben op je beeld van mogelijk in te zetten maatregelen.
Nieuwskoppen over crowd management laten zien hoeveel verschillende benaderingen er bestaan van deze term:
“Indian Railways tighten Crowd Control after Stampede Incident”;
“Seattle lawmakers vote to bring back blast balls for crowd control”;
“Hoe het bijna uit de hand liep bij Serious Request in Zwolle: extra maatregelen genomen”;
“Met carnaval Crowd Control en monitoring in de Klappeijstraat”
“Drama op Amerikaans festival toon belang van goede crowdcontrol”.
2. Crowd management versus crowd control
Een veelgehoorde uitspraak is dat crowd management de voorbereiding is en crowd control de uitvoering betreft. Dit is onjuist. Ja, crowd management heeft veel te maken met voorbereiding, want “predictable is preventable” en dus proberen we met het nemen van verstandige voorzorgsmaatregelen ongelukken met crowds te voorkomen. Maar crowd management beperkt zich niet tot voorbereiding; ook de maatregelen om de crowds in goede banen te leiden in de uitvoering vallen onder de definitie “crowd management”. Crowd control is een vorm van crowd management die aan de orde komt wanneer het gedrag van een crowd moet worden belemmerd, gestopt of met dwang moet worden bijgestuurd. Al snel is dit een politieaangelegenheid, in ieder geval wanneer hier geweld bij nodig is. In veiligheidsplannen van evenementen komen we de term ook wel tegen als er harde afsluitingen nodig zijn van toegangsroutes of pleinen.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
3. Crowd management is van niemand én van iedereen
In veel Angelsaksische landen wordt crowd management vooral geassocieerd met de inzet van beveiligers. Zij ‘managen’ de crowd door toegangspunten te bemensen, tussen het publiek te lopen en doorgangen die alleen voor artiesten zijn te blokkeren. Een crowd manager is in de VS vrijwel synoniem met een beveiliger. En dan te bedenken dat die vaak niet eens geschoold zijn in de VS…
In Nederland wordt crowd management gelukkig breder beschouwd. Mede door de invloed van inzichten en modellen van prof. Keith Still, weten we dat het management van de veiligheid van een crowd draait om drie elementen: design, informatie en management. Design betreft het waarborgen van de ruimtelijke voorwaarden om de crowd zich te kunnen verzamelen en verplaatsen zoals zij dat wil. Informatie draait om het begrijpen welke informatie het gedrag van de crowd gaat beïnvloeden (bijvoorbeeld het weer of de programmering van een festival), maar ook om het actief bijsturen van dit gedrag met adequate informatievoorziening via een app, een website, borden en gesproken berichten. Management is de derde factor en die draait om het actief bijsturen van gedrag van de crowd wanneer dit gedrag mogelijke veiligheidsrisico’s kan veroorzaken. Dan kan worden gedacht aan het afsluiten van een toegang tot een druk plein of het inzetten van beveiligers vooraan bij een podium om verdrukking te voorkomen.
Vanuit deze brede definitie is een veelgehoorde vraag: bij wie ‘ligt’ crowd management dan? In de organisatie van een evenement leveren de programmeurs, de site designers, de productiemedewerkers, de event-communicatie, beveiligers, servicemedewerkers en barpersoneel allemaal hun bijdrage aan goed crowd management. Daarmee is het van iedereen maar dus ook van niemand specifiek.
Bij de hulpdiensten die de gemeente in het kader van de evenementenvergunning adviseren over veiligheid gebeurt in feite hetzelfde. De brandweer kijkt primair naar veilig vluchten. De politie kijkt primair naar potentiële oorzaken van ordeverstoringen. De GHOR kijkt primair naar gezondheidsrisico’s zoals oververhitting, al dan niet in relatie tot middelengebruik. Zo bezien is crowd management bij de hulpdiensten ook van iedereen, en daarmee van niemand specifiek.
Waarom is dit belangrijk?
Crowd management vraagt om een integrale benadering van de veiligheid van een crowd, op een evenement of in de openbare ruimte. Het zou niet uit moeten maken wie verantwoordelijk is voor het management van een crowd, de uitgangspunten voor veiligheid zouden in alle situaties identiek moeten zijn. Denk bijvoorbeeld aan: iedere crowd moet zich vrij kunnen bewegen, mensen in een crowd moeten niet in gevaar komen door het gedrag van de crowd of de beperkte ruimte die de crowd heeft; het zich in een dichte menigte bevinden moet een keuze zijn, mensen moeten hieruit kunnen stappen; potentiële verstoorders van de veiligheid moeten zo snel mogelijk worden geneutraliseerd om de crowd als geheel niet in gevaar te brengen.
Om dergelijke uitgangspunten te hanteren moet je als event professional, maar ook als adviseur van een hulpdienst, je willen verdiepen in een holistische aanpak van crowd management. Dit houdt in dat je niet meer vanuit een vastgesteld kader van regels en verantwoordelijkheden redeneert, maar vanuit het perspectief van de crowd zelf, en de omstandigheden waarin deze crowd zich bevindt of zich gaat bevinden. Daarbij heb je elkaars zienswijzen en expertisegebieden nodig; je vult elkaar aan. Dit kan al simpelweg door vanuit eigen ervaringen risico’s te onderkennen die ook buiten jouw eigen vakgebied of verantwoordelijkheid om moeten worden aangepakt. Denk bijvoorbeeld aan de beveiliger die keer op keer signaleert dat het aantal toegangspoortjes voor een festival te laag is voor de grote toestroom. Of de brandweeradviseur die voldoende vluchtwegen ziet, maar kan beredeneren dat de publieksdichtheid in een festivaltent erg hoog oploopt, met alle mogelijke gevolgen voor de gezondheid.
Crowd management is als term misschien ook wel te smal, de Engelsen spreken vaak over Crowd Safety Management. Hoe dan ook, hopelijk zet ik je een beetje aan het denken over verschillende benaderingen en de gevolgen die deze kunnen hebben voor ieders bijdrage aan het waarborgen van de veiligheid van onze crowds.
