Op 4, 5 en 6 november vindt de cursus “Crowd Psychology: Gedrag van crowds begrijpen en beheersen” plaats in Amersfoort. Deze unieke driedaagse cursus is ontwikkeld in nauwe samenwerking met calamiteitenpsycholoog en hoofddocent Erica Kinkel. In dit interview legt zij uit wat je als deelnemer allemaal kunt verwachten.
Wat versta je eigenlijk onder ‘crowd psychology’?
“Crowd psychology richt zich op hoe mensen zich gedragen in een crowd,” legt Erica Kinkel uit. Het gaat om vragen als: hoe functioneert een crowd als geheel en hoe beïnvloeden individuen binnen die crowd elkaar? Vaak wordt de nadruk gelegd op de fysieke crowd en hoe de crowd zich tijdens een evenement beweegt. Binnen de sociale psychologie wordt er echter ook gekeken naar de psychologische crowd en wordt onderzocht hoe mensen denken, voelen en beslissingen nemen in hun interactie met de crowd. Volgens Erica is het essentieel om niet alleen naar het collectieve gedrag te kijken, maar ook naar het individu binnen de groep. “Wanneer je begrijpt hoe een persoon denkt en reageert, kun je beter voorspellen hoe de groep zich als geheel zal gedragen en daarmee ook hoe je het gedrag van de crowd kunt sturen.”
Gevolgen overcrowding
Een van de grootste risico’s op evenementen en drukke plaatsen is dat van overcrowding. Dit risico kan ook worden bestudeerd vanuit het oogpunt van crowd psychology. “Het gevaar van overcrowding is dat je je vaak pas realiseert dat het te druk wordt op het moment dat het al te laat is,” legt Erica uit. “Op dat punt word je letterlijk overgeleverd aan de krachten van de lichamen om je heen. Mensen worden angstig en proberen door te schreeuwen de aandacht te trekken.” Ze vervolgt: “We kennen allemaal de vreselijke voorbeelden, zoals de verdrukking tijdens Halloween in Seoul en tijdens het Astroworld festival. Dit zijn tragische voorbeelden van overcrowding, waar inmiddels steeds meer (beeld)materiaal van beschikbaar is. Het is heel naar om te bestuderen, maar deze casussen bieden waardevolle inzichten waar we veel van kunnen leren en ook tijdens de cursus op in zullen gaan.”
Relevantie voor veiligheidsprofessionals
De inzichten uit de crowd psychology zijn erg relevant voor veiligheidsfunctionarissen, zowel bij evenementen als bij overheidsdiensten. “Als je begrijpt hoe en waarom mensen bepaalde keuzes maken, kun je hier actief op inspelen,” aldus Erica. Een goed zicht op je publieksprofiel maakt het mogelijk om je communicatie precies af te stemmen op de doelgroep. Dat betekent wel dat je vooraf grondig in kaart moet brengen wie je publiek is. Hierbij geldt ook dat wat voor het ene evenement werkt, niet automatisch toepasbaar is op een ander evenement.
Ze illustreert dit met een voorbeeld: “Neem de NS. Tijdens de ochtendspits bestaat hun publiek voornamelijk uit individuele reizigers, oftewel een fysieke crowd. Bij een grootschalig evenement, zoals de Formule 1 in Zandvoort, ontstaat een psychologische crowd: mensen die samen reizen naar dezelfde bestemming met een gemeenschappelijk doel. Door deze verschuiving in het publieksprofiel verandert de wijze waarop de boodschap wordt ontvangen door het publiek en vraagt om een aanpassing in de communicatiestrategie.”
Theoretische verdieping
De cursus geeft deelnemers een stevige theoretische verdieping op het onderwerp crowd psychology. Er wordt uitgebreid aandacht besteed aan het cognitieve gedrag van het individu in zowel normale omstandigheden als bij crisissituaties, zoals bij (kleine) calamiteiten of overcrowding.
Erica Kinkel doet al ruim 15 jaar onderzoek gedaan naar hoe mensen zich in noodsituaties gedragen. In de cursus worden ook bevindingen uit haar eigen onderzoeken behandeld.
In de cursus wordt een belangrijk onderscheid gemaakt tussen de fysieke en psychologische crowd en komen beide aspecten uitgebreid aan bod. Daarmee sluit deze cursus uitstekend aan op de ESI-cursus ‘Crowd Safety’.
Praktische toepassing
Naast de theoretische verdieping is er ruime aandacht voor de praktische toepassing. Tijdens de cursus wordt geëxperimenteerd met verschillende communicatiestrategieën, om te ontdekken welke effectief zijn en waarom sommige beter werken dan andere. Bovendien worden deelnemers uitgedaagd om te reflecteren op situaties die in de praktijk hebben plaatsgevonden en de keuzes die toen zijn gemaakt. We vragen deelnemers om na te denken hoe ze zelf zouden reageren in een vergelijkbare situatie, vanuit hun eigen functie en verantwoordelijkheid.
Ook worden de door deelnemers meegebrachte veiligheidsplannen kritisch geanalyseerd en gezamenlijk besproken met de bril op van crowd psychology. In hoeverre wordt in het plan het gedrag van de bezoekers meegenomen? Een belangrijk aandachtspunt daarbij zijn de besluitvormingsprocessen binnen de crowd. Aan de hand van verschillende scenario’s worden deze processen geanalyseerd en besproken. Deelnemers ontvangen concrete handvatten en communicatiestrategieën die direct toepasbaar zijn in de praktijk om het gedrag van een crowd effectief te beïnvloeden.
Deelnemen?
Wil je meer leren over crowd psychology op evenementen en andere drukbezochte plaatsen? Neem dan op 4, 5 en 6 november 2025 deel aan de cursus Crowd Psychology: Gedrag van crowds begrijpen en beheersen. Erica Kinkel verzorgt de cursus samen met Syan Schaap. De cursus is zoals gezegd ook een uitstekende verdieping op de cursus Crowd Safety, voor eenieder die als organisator, toeleverancier op evenementen of andere drukke plaatsen werkt, of hier als adviseur of toezichthouder vanuit de overheid bij is betrokken.
