Publieksveiligheid begint met verbonden voelen

Door Eszter Hollósy, stagiaire ESI

Het organiseren van veilige evenementen gaat verder dan hekken en regelgeving. Onderzoek wijst uit dat de sociale identiteitsbenadering (Social Identity Approach, SIA) waardevolle inzichten biedt. Deze benadering is niet alleen theoretisch onderbouwd, maar ook bewezen effectief in de praktijk, zoals bij het Roskilde Festival, en wordt ondersteund door best practices uit de VS, het Verenigd Koninkrijk, Hongarije en Nederland. 

De sociale identiteitsbenadering (Social Identity Approach, SIA) verklaart hoe het gedrag van mensen in een crowd verandert, afhankelijk van de mate waarin mensen zich onderdeel voelen van een groep en of ze de organisator als onderdeel van diezelfde groep zien. Als organisatoren communiceren op een manier die vertrouwen wekt, mensen het gevoel geven erbij te horen en een gezamenlijk doel benadrukken, dan is het publiek vaak beter in staat zichzelf te reguleren, zonder dat er voortdurend toezicht nodig is. 

Deze inzichten zijn niet alleen theoretisch van aard, maar worden ook ondersteund door zowel de praktijk bij evenementen zoals Roskilde, SXSW en Sziget, als door het onderzoek van professor John Drury uit het Verenigd Koninkrijk, een expert op dit gebied. 

De kracht van gedeelde identiteit 

Na het tragische incident in 2000 paste het Roskilde Festival in Denemarken zijn veiligheidsstrategie aan door de nadruk te leggen op een gedeelde identiteit. Stewards werden getraind om op te treden als benaderbare insiders in plaats van autoritaire figuren, wat het gevoel versterkte van: “we doen dit samen.” Het resultaat? Een kalmere, beter samenwerkende menigte waarbij de bezoekers elkaar en het personeel actief ondersteunden. Een krachtig bewijs dat de sociale identiteitsbenadering (SIA) niet slechts theorie is, maar ook effectief werkt in de praktijk. 

Praktijkvoorbeelden uit het veld 

Niet alleen in Denemarken wordt SIA toegepast. Uit interviews die ik heb afgenomen met professionals van SXSW (VS), uit het Verenigd Koninkrijk en van het Sziget Festival (Hongarije) blijkt dat men crowd psychology al inzet, maar vaak zonder dat expliciet zo te noemen. 

• Bij SXSW, een groot stadsfestival in Austin (Texas), ligt de nadruk sterk op gerichte communicatie: informatie wordt afgestemd op verschillende groepen – bezoekers, personeel, lokale bewoners – zodat iedereen zich gezien en gehoord voelt. 
• In het Verenigd Koninkrijk leren beveiligingsmedewerkers om inclusieve taal te gebruiken, zich toegankelijk op te stellen als onderdeel van het publiek en autoritair gedrag te vermijden. Dit draagt bij aan het opbouwen van vertrouwen en het stimuleren van samenwerking. 
• Op het Sziget Festival in Hongarije hanteren medewerkers een informele toon en benadrukken ze het gemeenschapsgevoel. Ze werken aan een sfeer van vrijheid en gedeelde verantwoordelijkheid, wat bijdraagt aan rust en wederzijds respect, zelfs bij grote bezoekersaantallen. 

Deze drie voorbeelden uit verschillende landen en culturen laten zien dat mensen zich eerder aan regels houden, anderen helpen en positief reageren op communicatie wanneer ze zich ergens welkom en thuis voelen. Dit is meer dan alleen een goede aanpak – het is een vorm van toegepaste psychologie. 

Communicatie is niet alleen logistiek, het is psychologie 

Apps, plattegronden en borden worden vaak ingezet voor praktische doeleinden: om mensen snel de juiste route te laten vinden of aan te geven welke kassa beschikbaar is. Maar om gedrag op grotere schaal te sturen, is het essentieel dat communicatie aansluit bij de identiteit en belevingswereld van het publiek. Bijvoorbeeld: 

• E-mails en meldingen in apps die zeggen: “laten we bij elkaar blijven” in plaats van een lijst met regels. 
• Medewerkers die herkenbare, toegankelijke ‘tribale’ kleuren dragen die aansluiten bij die van het publiek en getraind zijn in empathische communicatie. 

Dit soort tactieken doen meer dan alleen informeren; ze stellen het publiek in staat om zichzelf te sturen en veiligheid als gedeelde verantwoordelijkheid te zien. 

Inspelen op veranderend gedrag van het publiek 

Evenementen zijn voortdurend in ontwikkeling, en daarmee ook hun publiek. Naarmate festivals groeien en een breder, diverser publiek aantrekken, wordt het gedrag van de crowd complexer en moeilijker te voorspellen. Wanneer een crowd niet langer wordt verbonden door een gedeelde identiteit als trouwe fan of vaste bezoeker, is er meer nodig om een nieuwe collectieve identiteit en gezamenlijke gedragsnormen te vormen. Traditionele, top-down veiligheidscommunicatie werkt dan minder goed. 

Uit onderzoek blijkt dat organisatoren die hun strategie aanpassen door te kiezen voor inclusieve communicatie en het opbouwen van een gedeelde identiteit, succesvoller zijn in het bevorderen van veilig gedrag. Zo hanteren festivals als Roskilde, Sziget en Paaspop een aanpak waarbij de juiste toon, zichtbaarheid en medewerkers die actief op zoek gaan naar verbinding in plaats van alleen te controleren centraal staan. Deze strategie verlaagt de spanning, verhoogt de regel naleving en stimuleert de samenwerking onder bezoekers. 

In plaats van te vragen: “Hoe beheersen we de crowd?” vragen deze organisatoren: “Hoe zorgen we ervoor dat het publiek zich onderdeel voelt van de identiteit van het evenement?” Deze denkwijze is precies wat de sociale identiteitsbenadering ons leert en wat publieksveiligheid slimmer én menselijker maakt. 

Jouw toolkit voor veiligere evenementen 

Op basis van de bevindingen volgt hier een eenvoudige checklist: 

Dankwoord 

Dit onderzoek zou niet mogelijk zijn geweest zonder de inzet en waardevolle inzichten van evenementprofessionals uit Europa en de Verenigde Staten. In het bijzonder wil ik de teams van REBiRTH, Paaspop en Awakenings Upclose bedanken voor het delen van hun strategieën en logistieke expertise op het gebied van crowd management. 

Mijn dank gaat ook uit naar de internationale gesprekspartners: professor John Drury (VK), Becky Stevens (directeur en senior veiligheidsadviseur bij Hybred Events, VK), Tami Richter (vicepresident van event operations bij SXSW, VS) en Zsolt Szicso (eigenaar van Rawsolutions Ltd., Hongarije). Hun openheid en deskundigheid hebben een waardevolle, praktijkgerichte verdieping aan dit onderzoek toegevoegd. Dankzij hun bereidheid om niet alleen successen, maar ook uitdagingen te bespreken, zijn concrete aanbevelingen ontstaan die de bredere sector ten goede kunnen komen. 

Bedankt voor jullie bijdrage aan veiligere, inclusievere en psychologisch onderbouwde evenementen.