Handreiking ‘Demonstraties bij evenementen’ van ESI

Door Derek Still, student Leisure & Events Management aan Breda University of Applied Sciences

Organisatoren van evenementen die zich goed willen voorbereiden op mogelijke demonstraties op of rond hun evenement, kunnen nu kosteloos de nieuwe handreiking ‘Demonstraties bij evenementen’ van ESI ontvangen. Derek Still stelde deze handreiking op tijdens de afstudeerstage van zijn studie Leisure & Events Management.

In Nederland zien we de afgelopen jaren steeds vaker demonstraties. Tegenwoordig voelen steeds meer mensen de behoefte om zich uit te spreken over hun mening in de vorm van een demonstratie. Daarbij is ook te zien dat demonstraties steeds vaker voorkomen bij evenementen. Dit levert voor evenementorganisatoren soms uitdagingen op, wanneer zij niet exact weten hoe ze hiermee om moeten gaan en hoe dit juridisch geregeld is. De handreiking ‘Demonstraties bij Evenementen’ die ik opstelde in mijn stageperiode voor ESI geeft inzicht en handvatten voor de juiste handelswijze.

Het onderzoek

In mijn onderzoek heb ik alle relevante wetgeving bekeken en verwerkt in de handreiking. Tijdens het onderzoek kwam ik erachter dat er erg veel ‘grijze gebieden’ zijn binnen dit juridisch kader. Daarom is ervoor gekozen om ook een analyse te maken van jurisprudentie en meerdere functionarissen te interviewen die gespecialiseerd zijn in demonstraties faciliteren. Hieronder vallen CCB (Conflict en Crisisbeheersing politie), OOV (adviseurs Openbare Orde en Veiligheid gemeenten), crisismanagers van evenementen en een jurist. Met de inzichten van alle geïnterviewden en de analyse van wetgeving, jurisprudentie en modellen was het mogelijk om te concluderen hoe een evenementorganisator zich het beste kan voorbereiden op een demonstratie.

Demonstreren in Nederland

In Nederland kent demonsteren een vrij complex juridisch kader. Voordat de organisator uitleg krijgt over hoe hij/zij kan anticiperen, voorbereiden en reageren, is het van belang om eerst alle wetgeving uit te leggen die invloed hebben op demonstraties. In dit gedeelte van de handreiking worden de WOM (Wet Openbare Manifestaties), de APV, grondrechten en de rol van de driehoek uitgelegd. Maar ook wie verantwoordelijk is voor demonstraties.

Anticiperen

Voordat een organisator moet weten of het nodig is om je op een demonstratie voor te bereiden, is het van belang om te anticiperen of er een reële kans is dat een demonstratie kan gaan plaatsvinden. Om dit te doen, is de stap beeldvorming van het RISKOM-model toegepast. Met alle vijf profielen uit dit model kan er een duidelijk beeld geschetst worden van de situatie en of het voorzienbaar is dat een demonstratie zal plaatsvinden.

Voorbereiden

Als de organisator weet dat er een reële kans is dat een demonstratie kan plaatsvinden, is het essentieel om voor te bereiden hiervoor. Uit onderzoek is gebleken dat communiceren van groot belang is. Wanneer er bij de gemeente een kennisgeving is gedaan van een demonstratie, zal de gemeente met politie en evenementorganisator samen zitten met de woordvoerder van de demonstratie om afspraken te maken. Met de nodige goede afspraken kan de veiligheid van de bezoekers van het evenement en de demonstranten gewaarborgd worden. Hiernaast is het belangrijk om de evenementenbeveiligers te instrueren dat als ze een demonstratie zien gebeuren dat ze dit eerst signaleren en rapporteren aan de organisator, in plaats van hier direct zelf op te reageren. Het aanwijzen van een specifieke demonstratiezone kan het vertrouwen tussen de organisator en de woordvoerder van de demonstratie vergroten.

Reageren

Uit onderzoek is gebleken dat faciliteren van een demonstratie bijna altijd minder problemen oplevert dan het verbieden ervan. Daarom gaat dit gedeelte van de handreiking dieper in op hoe de organisator een demonstratie het beste kan faciliteren en waarom het zo belangrijk is. Dit wordt gedaan aan de hand van daadwerkelijk gebeurde scenario’s, maar ook door de Frustratie-Agressie hypothese en het Elaborate Social Identity Model toe te passen. Bij het reageren op een onverwachte demonstratie is het van belang dat de organisator onbevangen blijft. Houd de doelen van zowel de demonstranten als de bezoekers en het evenementpersoneel voor ogen. Op deze manier kan de organisator ervoor zorgen dat de kans dat een demonstratie tot fysiek geweld leidt, wordt verkleind.

Hieronder een infographic die aangeeft wat de belangrijkste punten zijn uit de handreiking.