Op 31 december 2023 werd het 18 Septemberplein in Eindhoven omgetoverd tot evenementlocatie voor een grote centrale vuurwerk- en lichtshow, met daaromheen verschillende optredens van dj’s en artiesten om de jaarwisseling samen te vieren. Gemeente Eindhoven en Stichting Eindhoven247 hadden hiervoor de handen ineengeslagen, om zo een nieuwe jaarwisselingstraditie op te starten. ESI sprak met Luuk Hendriks, specialist Openbare Orde en Veiligheid bij de gemeente Eindhoven, en Patrick van de Voort, projectmanager bij Eindhoven247, over de organisatie van zo’n groot openbaar evenement in de binnenstad en de risico’s die hierbij om de hoek komen kijken.
Voor het eerst
In de politiek was er al lange tijd sprake van een wens om een algemeen afsteekverbod voor vuurwerk in te voeren, vanwege diverse overwegingen met betrekking tot veiligheid, milieu en het welzijn van de inwoners. Maar het is niet makkelijk om zo’n verbod ineens toe te passen. ‘Wat je in andere steden ook nog veel ziet, is dat vuurwerk afsteken een traditie is en veel mensen zien dat als een recht, dus je kunt dat niet in een keer afpakken’, vertelt Hendriks. Als middenweg kwam de gemeente Eindhoven met het idee om tijdens de jaarwisseling voor het eerst een centrale vuurwerk- en lichtshow te organiseren, die vrij toegankelijk was voor alle leeftijden, in combinatie met een afsteekverbod (van consumentenvuurwerk) voor de hele stad. Met zo’n 10.000 mensen op het plein luidde Eindhoven het nieuwe jaar in.
Risico’s in kaart
Een evenement organiseren dat vrij toegankelijk is voor alle leeftijden is niet zonder risico’s. Luuk Hendriks vertelt dat de gemeente en Eindhoven247 in de voorbereiding veel tijd hebben besteed aan het in kaart brengen van de mogelijke risico’s die bij het evenement konden komen kijken. Naast standaardrisico’s die horen bij een vuurwerkshow (brandgevaar) en een evenement voor alle leeftijden waarbij alcohol wordt geschonken (alcoholgebruik bij minderjarigen), lag er een groot risico bij de toestroom van een onbekend aantal bezoekers en de grenzen aan de capaciteit van het gebied. Ook waren er in de voorbereiding bij sommige stakeholders zorgen over het soort publiek dat het evenement zou trekken en de risico’s die hierbij kwamen kijken. Deze zorgen bleken achteraf onterecht. ‘Sommige stakeholders maakten zich zorgen dat er een bepaald jongerenpubliek zou komen dat veel risico’s met zich mee zou brengen. Wij hadden van tevoren wel de hoop om families te trekken, maar dat er zoveel families waren, was voor ons eigenlijk wel verrassend,’ vertelt Van de Voort. ‘Ook zagen we veel expats, die over het algemeen niet gewend zijn om zelf vuurwerk af te steken en dus naar de vuurwerkshow kwamen.’ Hendriks en Van de Voort zijn het erover eens dat mede door het soort publiek de sfeer erg gemoedelijk was en er geen incidenten waren.
Toestroom
Volgends Hendriks lag er een plan voor het evenement waarbij rekening werd gehouden met 12.500 bezoekers; het plein zelf kon echter nog een wat grotere capaciteit aan. In de voorbereiding hielden gemeente en Eindhoven247 rekening met een risico dat meer bezoekers zouden proberen de show te bezoeken dan dat het plein en de veiligheidsmaatregelen aankonden. ‘Je weet nooit als je een gratis evenement voor alle leeftijden zonder kaartverkoop organiseert, wat er daadwerkelijk op af komt’, aldus Hendriks. De verschillende veiligheidsmaatregelen die voorbereid waren, mocht de opkomst groter zijn dan de capaciteit, bleken deze achteraf gelukkig niet nodig te zijn. Alleen tijdens de instroompiek heeft de veiligheidsteam het besluit moeten nemen om één ingang tijdelijk af te sluiten. ‘De instroom ging heel geleidelijk, waardoor er geen problemen waren. Alleen tijdens de piek was het bij de ingang vanaf het station erg druk, wat de spreiding op het evenement negatief beïnvloedde,’ vertelt Van de Voort. ‘Door middel van telcamera’s, CCTV camera’s en personeel op de vloer hadden wij een erg goed beeld hoe druk het was bij de ingangen. Vanuit het veiligheidsteam hebben we toen het besluit kunnen nemen om de ingang vanaf het station tijdelijk te sluiten en mensen door te verwijzen naar andere ingangen. Dit ging allemaal heel gemoedelijk.’
De tekst gaat verder onder de foto
Uitstroom
Een ander voorzienbaar risico van het evenement was grote drukte tijdens de uitstroom. Het evenement eindigde om 01.30 uur. Het was goed voorstelbaar dat een grote groep bezoekers nog richting Stratumseind zou gaan om daar nog door te feesten in de normale kroegen, wat tot een risico van overcrowding in het uitgaansgebied kon leiden. Ook dit bleek uiteindelijk mee te vallen mede door het publieksprofiel van het evenement. ‘De uitstroom van het evenement kwam iets eerder op gang vanwege harde regen om 00.30 uur en de instroom van Stratumseind kwam pas laat opgang. Daaruit kan geconcludeerd worden dat er geen grote instroom was richting het uitgaansgebied vanuit het evenement’, vertelt Hendriks. Wel ziet hij hier nog een mogelijkheid voor volgend jaar om de veiligheid van het evenement en het uitgaansgebied dichter tot elkaar te brengen. ‘Een evenement organiseren in de binnenstad is soms lastig met de kennis dat de grenzen van het evenemententerrein niet persé de grenzen van het evenement zijn; de overlap met de andere binnenstedelijke en uitgaansgebieden zijn erg vaag en moeten daarom ook in de voorbereiding meegenomen worden. Door dit te doen, kun je uiteindelijk ook een grote sprong maken in de samenwerking tussen alle betrokken partijen om de veiligheid in de binnenstad te waarborgen’, aldus Hendriks.
Terugblik en vooruitkijken
Gemeente Eindhoven en Eindhoven247 kijken samen terug op een mooie eerste editie van de vuurwerkshow. ‘Alles is over het algemeen goed volgens plan gegaan. Het was de eerste editie van dit evenement, dus we konden ons niet op alles voorbereiden, maar we hadden ons wel goed voorbereid op alles wat we konden voorzien. Als het aan mij ligt kunnen we dan zeggen dat het niet alleen goed is gegaan, maar ook goed is gedaan’, aldus Hendriks. Toch zien de gemeente en Eindhoven 247 ook nog zeker mogelijkheden voor verbeteringen voor de volgende editie; er zijn altijd onverwachte situaties waarmee je om moet kunnen gaan. ‘Een situatie die we in eerste instantie niet voor ogen hadden maar die wel heeft plaatsgevonden, was een manifestatie die op het plein werd gehouden tijdens de opbouw van de show. Alles wat we doen is uiteindelijk een belangenafweging, dus we kunnen niet zomaar alles afsluiten of afkeuren vanwege de opbouw van een evenement in de binnenstad. Daarom was het erg fijn om korte lijntjes te hebben tussen de gemeente en de projectgroep om te verwachtingen met elkaar te delen en af te stemmen’, vertellen Hendriks en Van de Voort. Daarnaast hechten zij ook waarde aan de uitgebreide risicoanalyse die in de voorbereiding is gedaan. Zo waren ze op veel situaties voorbereid, maar proberen ze ook altijd de realiteit voor ogen te houden. ‘Je kan worst-case redeneren tot in de oneindigheid, maar het beste is om uit te gaan van een zo’n realistisch mogelijk scenario. Openbare Orde & Veiligheid is belangrijk en we moeten ons daar goed op voorbereiden, maar we zijn ook bezig met een feestje organiseren dus laten we ook de feestelijke sfeer behouden’, aldus Hendriks.