Door Daniël Schipper
In februari 2026 verscheen een onafhankelijk onderzoek naar het verloop van de Liverpool FC Victory Parade van 26 mei 2025. Dit is uitgevoerd door Eric Stuart van Gentian Events in opdracht van Liverpool City Council. Het onderzoek bevat waardevolle lessen die ook voor andere steden met potentiële huldigingen relevant zijn.
Massale evenementen brengen het beste én het kwetsbaarste in een stad naar boven. Ze verbinden mensen, versterken trots en creëren herinneringen die een leven lang meegaan. Maar ze leggen ook de grenzen bloot van wat een stad aankan. Het onderzoek naar de Liverpool Victory Parade maakt dat pijnlijk duidelijk. En wie in Nederland terugdenkt aan de Ajax-huldiging op het Museumplein in 2011 of de PSV-huldiging in Eindhoven in 2025, herkent soortgelijke patronen.
Met het oog op de komende periode, waarin verschillende steden zich opmaken voor huldigingen na een kampioenschap, promotie of bekerwinst, is dat geen theoretische exercitie. Het is een reëel scenario waar gemeenten en hulpdiensten zich op moeten voorbereiden.
Liverpool 2025: goed georganiseerd, maar overspoeld
Het rapport is opvallend eerlijk. De organisatie was op orde: de plannen degelijk, de samenwerking tussen hulpdiensten sterk en de uitvoering professioneel. Zo werden meer dan dertig planningsoverleggen gehouden, was er een uitgebreid terreinbeheerplan, vonden tabletop-oefeningen plaats en werd real-time dronebeeldmateriaal gebruikt voor het monitoren van de crowd. Toch werd het evenement ingehaald door de realiteit.
Het belangrijkste probleem: de schaal. Waar werd gerekend op enkele honderdduizenden bezoekers, kwamen er naar schatting meer dan een miljoen mensen, niet alleen uit Liverpool en het Verenigd Koninkrijk, maar ook uit de VS, Canada, Zuid-Afrika en tientallen andere landen. De combinatie van factoren die dit veroorzaakte wordt in het rapport treffend omschreven als een Perfect Storm, die bestond uit een aantal (unieke) elementen:
- de titel werd vroeg in het seizoen behaald (op 27 april), waardoor zowel organisatoren als bezoekers een volle maand hadden om te plannen;
- de parade viel op een feestdag; de stad had net drie drukke dagen achter de rug met het Radio One Big Weekend; en
- voor veel fans was dit de eerste Premier League-huldiging, want de viering van 2019/2020 was door Covid niet doorgegaan.
De conclusie van het rapport is scherp: de plannen waren goed, maar de aannames over gedrag en opkomst niet.
Amsterdam 2011 en Eindhoven 2025: herkenbare beelden
In Nederland hoeft men niet ver terug in de tijd. Bij de Ajax-huldiging in 2011 stroomde het Museumplein vol met bezoekers uit het hele land. Duizenden extra mensen bleven toestromen, ook nadat de beschikbare ruimte feitelijk verzadigd was. Mensen klommen op lichtmasten en constructies, hulpdiensten hadden moeite door de menigte te komen en bezoekers raakten gewond — vaak niet door het evenement zelf, maar door het gedrag van medeaanwezigen.
De PSV-huldiging van 2025 laat zien dat dit geen uniek probleem is, maar meer een actuele (gedrags)ontwikkeling. Tijdens de viering in Eindhoven waren er meerdere incidenten met fakkels en rookpotten. Dit gedrag wordt steeds minder incidenteel: het hoort voor een deel van de bezoekers bij de beleving. Het biedt een visueel spektakel, versterkt de groepsidentiteit en leidt tot zichtbaarheid op sociale media. Maar de risico’s op brandwonden, ademhalingsproblemen en verminderde zichtbaarheid en bereikbaarheid voor hulpdiensten zijn groot. Het Liverpool-rapport documenteert dit concreet: 23 letselgevallen door fakkels en rook, waarvan 18 slachtoffers jonger waren dan 18 jaar. Bovendien was de rookconcentratie op The Strand op enig moment twintig keer hoger dan normaal, genoeg om de lucht volledig te laten verduisteren.
De rode draad: onderschatting van ‘gedrag’ in massa’s
Wat de inzichten uit Liverpool relevant maakt voor huldigingen in Alkmaar, Nijmegen, Eindhoven en elders, is niet zozeer een gebrek aan voorbereiding, maar een structurele onderschatting van (zich continu door ontwikkelend) menselijk gedrag in grote massa’s. Het rapport formuleert daarbij een aantal terugkerende patronen:
- Het “destination event”. Evenementen zijn niet meer lokaal. Mensen reizen bewust af naar unieke momenten. De aanpak moet daarop worden afgestemd: denk in de voorbereidingen daarom ook aan hotelboekingen buiten de stad, vroege treinreserveringen en vluchten naar nabijgelegen luchthavens.
- Meervoudig gebruik van ruimte. Bezoekers verplaatsen zich strategisch: ze zoeken betere plekken en proberen meerdere momenten mee te maken. In Liverpool volgden grote groepen de bussen parallel via de zijstraten, gedrag dat eerder niet was gezien. Een meer lineaire route — in plaats van de deels cirkelvormige route die Liverpool hanteerde — zou dit “leapfrogging” kunnen beperken.
- Risicogedrag als onderdeel van de beleving. Fakkels, klimmen, filmen: het is onderdeel geworden van hoe mensen evenementen ervaren. Het rapport wijst op de invloed van sociale media en het verlangen naar een “mediamoment”. Dat geldt ook voor spelers op de bus: als zij fakkels lijken te normaliseren, werkt dat aanstekelijk op de menigte.
- Sociale en digitale versterking. Gedrag verspreidt zich sneller dan ooit. Beeldmateriaal van riskant gedrag versterkt dat gedrag — zowel tijdens als vóór het evenement, wanneer eerdere huldigingsbeelden vol rook als achtergrond fungeren in de aankondigingscommunicatie.
De mythe van het “veilige evenement”
Een van de sterkste inzichten uit het Liverpool-rapport is dat een volledig veilig evenement niet bestaat. “All events by their very nature carry a degree of risk“, aldus Eric Stuart. Dat is geen vrijbrief, maar een realiteitscheck. De kernvraag verschuift daarmee van hoe voorkomen we alle risico’s naar hoe gaan we verstandig met risico’s om.
Stuart is ook helder over de vraag of Liverpool een nieuw evenement zou moeten organiseren: “You could, you should, and I have no doubt you will do it again.” Evenementen die mensen samenbrengen om successen te vieren zijn onmisbaar. Maar ze vereisen dat organisatoren én overheden leren van wat er mis kan gaan.
Wat betekent dit voor de Nederlandse praktijk?
De lessen uit Liverpool zijn direct toepasbaar:
Denk groter dan je stad. Gebruik data over vervoer, overnachtingen en online activiteit om de werkelijke schaal te ramen. Betrek Network Rail-equivalenten (NS, ProRail, Arriva, etc.) vroegtijdig bij de planning en tabletop-oefeningen.
Ontwerp op gedrag. Houd in de planvorming rekening met fakkelgebruik, inklimmen en verplaatsingsdynamiek. Werk niet alleen met statische controle van de maximale veilige dichtheid, maar ook met bewegings- en stemmingsanalyse.
Grijp eerder in. Wacht niet tot het “te druk” is. Afsluiten voordat het nodig lijkt, voorkomt gevaarlijke opeenstapeling. Het rapport gebruikt het beeld van een kraan die je dichtdraait vóórdat de emmer overloopt.
Geef ruimte aan professionals op straat. Besluiten moeten genomen kunnen worden waar het gebeurt, door gecombineerde teams van politie, beveiliging en evenementenorganisatie zonder dat elke stap naar boven hoeft te worden doorgegeven waardoor onnodige vertraging optreedt.
Werk aan normstelling. Gedrag is deels beïnvloedbaar: door communicatie vooraf, voorbeeldgedrag van spelers en media, duidelijke grenzen én wetgeving die autoriteiten in staat stelt preventief op te treden bij gevaarlijke constructies of pyrotechniek.
Tot slot
Het succes van een evenement wordt niet alleen bepaald door de organisatie, maar door hoe goed we begrijpen wat er gebeurt als mensenmassa’s samenkomen. Liverpool heeft dat via dit rapport ingezien. Het is zaak dat steden, organisatoren en beleidsmakers kennisnemen van deze lessen vóórdat het volgende kampioenschap wordt gevierd.
Enkele adviezen aan steden die te maken kunnen krijgen met een voetbalhuldiging. Denk groter dan de huldigingslocatie. Werk scenario’s uit met drukte in verschillende gradaties. Gebruik specialisten uit de sector die het gedrag kennen van de doelgroepen zodat het verrassingselement verder beperkt kan worden. En laat je testen en scherp houden door te trainen, te oefenen en “boots on the ground” te hebben op het evenement zodat je in staat bent om snel en effectief in te spelen risicovolle gedragingen en onvoorziene ontwikkelingen.