Door Syan Schaap
In het vroege voorjaar was er dit jaar alweer een verhoogd risico op natuurbranden in ons land. Voor evenementen in de omgeving van natuurgebieden wordt dit een reëel voorzienbaar scenario en dus wordt het tijd om het op te nemen in het veiligheidsplan.
De extreem heftige, langdurige en verwoestende branden in de heuvels van Los Angeles begin 2025 hebben eens temeer duidelijk gemaakt hoe ernstig natuurbranden kunnen zijn. Ook Nederland heeft, weliswaar niet zo extreem, te maken met dit risicotype, getuige de fikse natuurbrand die begin april op de Eder Heide woedde. Aanhoudende droogte zorgde dit jaar al medio maart voor een verhoogd risico op natuurbranden in ons land. In verschillende delen van het land is op dit moment natuurbrand fase 2 ingesteld, waardoor extra regels gelden in natuurgebieden. Zo kunnen gemeenten barbecueën verbieden en wordt stoken in een vuurkorf sterk afgeraden door de brandweer (de terreinbeheerder of de gemeente bepaalt of dit echt verboden is). Bezoekers van natuurgebieden wordt gevraagd extra alert te zijn. Op de website natuurbrandrisico.nl is de actuele situatie ten aanzien van de fases te vinden.
Fase 2: beperkingen aan evenementen
Ook voor evenementen in regio’s waar fase 2 geldt en die plaatsvinden nabij een natuurgebied, heeft het verhoogde risico gevolgen: open vuur wordt bijvoorbeeld in fase 2 op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening niet toegestaan. Het kan ook zijn dat de provincie, zoals in Noord-Brabant, bij natuurbrand fase 2 de vuurwerkshows van evenementen niet toestaat. Stage flames mogen dan vaak wel. Het risico heeft betrekking op eventuele brandbare materialen die in de natuur kunnen belanden.
Figuur 1 Fases natuurbrandrisico begin april 2025 (bron: natuurbrandrisico.nl)
Als er brand is
Een natuurbrand kan nabij een evenement ontstaan. De brandweer heeft in iedere veiligheidsregio een strategie op natuurbranden. In een deel van de veiligheidsregio’s rukt de brandweer in fase 2 met meer voertuigen uit dan normaal, om uitbreiding direct de kop in te drukken. Andere veiligheidsregio’s hebben een responsstrategie waarin wordt meegewogen wat het publieksrisico is (de kans op ontstaan van een brand vanwege gedrag van het publiek in een gebied) en wat het uitbreidingsrisico is (waarbij windsnelheid en luchtvochtigheid een grote rol spelen).
Maatregelen op en rond het evenement
Wat betekent de natuurbrand voor jouw evenement? Dit kan qua regels en beperkingen per regio en provincie verschillen, maar hangt ook af van de vraag of er in de directe omgeving van het evenement kwetsbare natuur aanwezig is. Wanneer daar brand zou ontstaan, kan dit ondanks een flinke inzet van de brandweer, effect hebben op het evenement: er kan rook over het terrein gaan, bezoekers kunnen worden getriggerd door sirenes en zicht op de brand, de aan- en afvoerroutes kunnen nodig zijn voor de inzet van hulpdiensten en in het ergste geval moet mogelijk een deel van het terrein tijdelijk worden ontruimd vanwege de brand. In alle gevallen zal aan bezoekers moeten worden uitgelegd wat er aan de hand is en mogelijk is een inzet op mobiliteit, crowd management of ontruiming aan de orde.
Voorkomen moet worden dat bezoekers van het evenement de hulpdiensten hinderen in hun inzet. In de reguliere instroom dient rekening te worden gehouden met voldoende bereikbaarheid en vrijhouden van calamiteitenroutes, niet alleen naar het terrein maar ook naar het natuurgebied. Een uitstroom van bezoekers moet worden overwogen tegen het licht van beschikbaarheid van wegen voor hulpdiensten. Dit vraagt om nauwe afstemming met de veiligheidsregio en de politie. Bij grote evenementen kan dit in het CMT/ Veiligheidsteam plaatsvinden, bij evenementen waar geen hulpdiensten bij zijn kan dit via de Calamiteitencoördinator (CaCo) op de meldkamer verlopen.
Scenario natuurbrand in het veiligheidsplan
Vindt jouw evenement plaats in of nabij een natuurgebied? Dan is het raadzaam om het scenario natuurbrand uit te werken in jouw veiligheidsplan. Zoek eerst uit wat de effecten van een natuurbrand op jouw evenement kunnen zijn en denk daarbij aan de wegen, beschikbare terreincapaciteit, posities van vluchtroutes, de benodigde tijd voor een show stop en de communicatiemiddelen die je on-site en digitaal voorhanden hebt om je publiek gericht te informeren. Bespreek met de brandweer wat hun inzet voor het evenement kan betekenen en wat zij van jou verwachten. Neem in overweging welke mogelijkheden jouw publiek heeft om zich van het terrein naar elders te kunnen verplaatsen als pendelbussen niet klaarstaan. Is een totaalontruiming het doel of zet je in op ‘stay put’? In ieder geval is het raadzaam om voor te denken over preventieve maatregelen in een periode van droogte en hoog risico op natuurbranden: extra toezicht op de camping bijvoorbeeld, of het actief waarschuwen van bezoekers om geen brand te veroorzaken bij het verlaten van het evenement.
ESI werkte voor een groot dancefestival in Brabant het scenario natuurbrand uit voor het veiligheidsplan en deed dit in nauwe samenwerking met de organisatie, de veiligheidsregio, de politie en de gemeente. We helpen jou ook graag met dit scenario.