Nederland heeft in 2016 het VN-verdrag Handicap ondertekend. Dit is wettelijk verankerd, in een wijziging van de Wet gelijke behandeling van mensen met een handicap of chronische ziekte en de Kieswet. Dit houdt in dat er een wettelijke grondslag is voor het recht op toegang voor iedereen, voor bijvoorbeeld openbare locaties en informatie van de overheid. Ook evenementen vallen onder deze regels. Tot op heden is de ontwikkeling naar het inclusiever maken van evenementen in relatief kleine stappen gegaan die niet altijd heel zichtbaar waren voor de burger. Maar er gebeurt inmiddels steeds meer en het wordt steeds concreter. Gemeenten hebben hierin een sleutelrol.
De VNG kent het project Iedereen doet mee, dat gemeenten helpt bij de lokale implementatie van het VNG-verdrag Handicap, waar ook evenementen in aan bod komen. Op 15 januari 2024 organiseerde de VNG in dat kader een webinar over toegankelijke festivals en evenementen. Tijdens dit webinar bleek welke hulpmiddelen er allemaal zijn voor organisatoren van evenementen en hoe concreet sommige gemeenten al aan het sturen zijn op toegankelijke evenementen. We bespreken in dit artikel de hoofdpunten die in dit webinar aan de orde kwamen. Het hele webinar is hier terug te kijken. De VNG biedt voor gemeenten overigens een apart, besloten forum over het VN-verdrag Handicap.
Festivals voor Iedereen
De Coalitie voor Inclusie is een belangrijke aanjager voor toegankelijkheid in Nederland. In deze Coalitie wordt samengewerkt door mensen en partijen aan een inclusieve samenleving. ESI is ook aangesloten bij de coalitie en zet zich binnen het Themanetwerk Festivals en Evenementen in voor het vergroten van de toegankelijkheid van evenementen. Vanuit de coalitie zijn inmiddels een aantal mooie producten opgeleverd die gemeenten en evenementenorganisaties concreet op weg helpen bij het verbeteren van de toegankelijkheid van evenementen: een routekaart naar een toegankelijk festival, een zelfscan voor organisatoren en een website waarop heel veel informatie is te vinden over het thema. Deze hulpmiddelen zijn te vinden op de webpagina Festivals voor Iedereen van de Coalitie.
Europese toegankelijkheidseisen
De Europese Toegankelijkheidsrichtlijn verplicht marktdeelnemers om vanaf juni 2025 alleen producten en diensten te verstrekken/verlenen die voldoen aan de toegankelijkheidsvoorschriften uit de richtlijn. Die richtlijn wordt geïmplementeerd in verschillende sectorale wetten. MKB Toegankelijk biedt een webpagina met informatie over wat ondernemers kunnen doen om hun informatievoorziening, maar ook hun winkel, horecagelegenheid of activiteiten toegankelijker te maken. Op deze informatieve website is te lezen dat onder meer tickets en incheckautomaten toegankelijk moeten zijn, maar ook dat informatiediensten via apps op smartphones, het vervoer voor bezoekers en de reisinformatie die daarover wordt aangeboden voor iedereen toegankelijk moeten zijn.
De tekst gaat verder onder de foto.
Heerlen stuurt met vergunningen en subsidies
Tijdens het webinar kwamen verschillende lokale koplopers aan het woord. Zoals de gemeente Heerlen. De Lokale Inclusieagenda van de gemeente Heerlen benoemt het thema toegankelijke evenementen binnen de sector Vrije tijd. Een van de hoofdpunten die de gemeente wil aanpakken is om inclusie mee te nemen in subsidies en het vergunningenbeleid. De gemeente is al begonnen met informatie te verstrekken over het VN-Verdrag Handicap aan organisaties die actief zijn in de cultuursector. Maar het gaat verder. Raoul Kleijntjens van de gemeente Heerlen: “Er worden geen evenementen goedgekeurd, vergunningen verleend of subsidies verstrekt aan organisatoren die niet zorgdragen voor een toegankelijk evenement”. De gemeente zet zich daarnaast zelf in om buurthuizen, sportzalen en openbare plaatsen, waar ook vaak evenementen plaatsvinden, beter toegankelijk te maken. Zo gebruiken ze de HogeNood-app voor als je snel een toegankelijk toilet wilt vinden in de stad. Om ervaringsdeskundigheid te betrekken, werkt de gemeente samen met Inclusie Platform Heerlen. Ervaringsdeskundigen met verschillende achtergronden wordt gevraagd bij de grotere evenementen een schouw van het evenement uit te voeren op allerlei vormen van toegankelijkheid. Zij geven vervolgens advies over wat er beter kan, waarbij redelijkheid en billijkheid worden meegewogen. “Het gaat vooral om bewustwording bij organisaties, dat zij weten wie hun bezoekers zijn en om welke faciliteiten dit vraagt.” De routekaart voor toegankelijke festivals en evenementen wordt in Heerlen actief gebruikt om organisatoren te helpen met welke zaken zij kunnen oppakken.
Toegankelijkheid in evenementenbeleid
Ook de gemeente Meierijstad kwam in het webinar aan het woord. In Meierijstad is het moment van evaluatie en herziening van het evenementenbeleid aangegrepen om inclusie er steviger in te laten landen. Sandra Langenbach, beleidsmedewerker Sociaal Domein van de gemeente, lichtte toe hoe dit werkt. Het beleid onderscheidt drie categorieën evenementen. Ten eerste de grote, zoals Paaspop. Zij hebben een voorbeeldfunctie. Deze evenementen worden ook al jaren geschouwd door de Stichting Toegankelijk Meierijstad. Ze moeten voldoen aan bepaalde eisen willen ze een vergunning krijgen. De tweede categorie zijn de evenementen met een subsidie van de gemeente. Deze hebben de schouw als voorwaarde om een subsidie te krijgen. De derde groep zijn de overige evenementen: vaak kleine evenementen, die niet de middelen hebben om heel ver te gaan. Zij krijgen wel aangeboden om een schouw te krijgen. Verder krijgen ze een checklist aangereikt over toegankelijkheid en worden ze gewezen op een stimuleringsfonds toegankelijkheid. De gemeente zet de organisatoren ook al aan het denken over toegankelijkheid via het aanvraagformulier voor evenementenvergunningen, als prikkel om erover na te denken.
De tekst gaat verder onder de foto.
Borging
Gemeenten zijn vooral bezig met het stimuleren van toegankelijkheid, maar sommigen doen dit dus door toegankelijkheid echt als eis te stellen voor een evenementenvergunning of subsidie. In het gesprek aan tafel met VNG-jurist Hanneke van Katwijk kwam aan de orde dat het vastleggen van dergelijke eisen in de APV misschien wat lastiger is. Zij ziet dit eerder in beleid landen, wat feitelijk een uitwerking is van de regels in de APV. Van Katwijk: “Uiteindelijk moet de toegankelijkheid een vanzelfsprekendheid zijn, net zoals veiligheid een vanzelfsprekendheid is.”
Vroeg beginnen met toegankelijkheid
Renate van Braam van de gemeente Amersfoort vertelde tijdens het webinar dat de gemeente Amersfoort sinds de organisatie van de nationale Koningsdag in 2019 is gestart met evenementen toegankelijk maken voor iedereen. De gemeente kwam erachter dat ze niet zomaar uit kon gaan van de kwaliteit die de toeleveranciers van evenementen leveren en zocht daarom de samenwerking op met de experts van HandicapNL. De gemeente heeft geleerd dat je vroeg moet beginnen met nadenken over toegankelijkheid om echt impact te bereiken. De herkomst van bezoekers blijkt bijvoorbeeld belangrijk: als veel bezoekers relatief kort blijven en van dichtbij komen zullen ze minder faciliteiten nodig hebben dan als bezoekers lang blijven en van ver komen.
Zo bezien gebeurt er in een aantal gemeenten dus al heel veel om evenementen toegankelijker te maken. De VNG blijft gemeenten stimuleren en gemeenten zullen op hun beurt de organisatoren van de evenementen moeten stimuleren om goede en proportionele maatregelen te nemen. De hulpmiddelen van de Coalitie voor Inclusie geven hier een mooie basis voor. Aan de slag dus met toegankelijke evenementen!